Miejsce w SLW: uczeń Marii Kokoszyńskiej.

Obszary badań: logika, epistemologia.

BIOGRAFIA

Data i miejsce urodzenia: 24.02.1928. Toki k. Tarnopola (obecnie Ukraina).

Data i miejsce śmierci: 3.08.1995. Zielona Góra.

Rodzice: Paweł i Karolina z d. Hetman.

Matura: LO w Kluczborku (1947).

Studia: UWr (filozofia 1947–1952).

Magisterium: Interpretacja „Cogito ergo sum” Kartezjusza. 27.10.1952. UWr. Maria Kokoszyńska.

Doktorat: Tradycyjny rachunek nazw wzbogacony o kwantyfikatory. 14.05.1969. UWr. Jerzy Słupecki.

Habilitacja: O ontologii elementarnej Stanisława Leśniewskiego. 21.03.1973. UWr.

Profesura: 1.04.1984/.

Dydaktyka: UWr (1952–1955, 1960–1995), WSI w Opolu (?…1980…?) i WSP w Zielonej Górze (1994–1995).

IDEE, PROBLEMY, REZULTATY

Ogólna charakterystyka dorobku naukowego

Iwanuś zajmował się m.in. aksjomatyzacją arytmetyki teoretycznej. W zakresie logiki formalnej zbudował zupełny system odrzuceniowy dla pewnej wersji ontologii elementarnej (w sensie Leśniewskiego), zawierający poza aksjomatami charakteryzującymi operator odrzucania specyficzną regułę odrzucania oraz m.in. wykazał:

(a) że tradycyjną sylogistykę da się wzbogacić o pojęcia zbioru pustego i uniwersalnego (pełnego);

(b) że logika tradycyjna ma rozszerzenia algebraiczne (w teorii krat i algebrach Boole’a);

(c) że ontologia elementarna Leśniewskiego jest rozstrzygalna i pełna oraz równoważna teorii algebr atomowych Boole’a.

Wybrane kwestie szczegółowe

• Rachunek nazw (desygnujących). Tezę, że każda nazwa ex definitione desygnuje pewien przedmiot (czasem realny, czasem fikcyjny itd.), można wyrazić i udowodnić na gruncie następująco scharakteryzowanego rachunku nazw (RN).

Przyjmijmy, że RN ma specyficzne terminy pierwotne, podane tu w przykładowych kontekstach zdaniowych (w nawiasach – sposób czytania w języku naturalnym):

x ∈ y (x jest y)

x’ (nie-x)

x∩y (x i y)

x∪y (x lub y)

∅ (nazwa pusta)

Zdania o postaci „x ∈ y” mogą być prawdziwe, jeżeli albo ‘x’ jest albo nazwą jednostkową, albo nazwą pustą o intencji jednostkowej.

Oto aksjomatyka systemu RN:

(A₁) (x ∈ y) ≡ 〈˄z˄u {[(z ∈ x) ∧ (u ∈ x)] → (z ∈ u)} ∧ ˄z [(z ∈ x) → (z ∈ y)].

(A₂) ˄z  [(z ∈ x) ≡ (z ∈ y)] → (x = y).

(A₂) jest aksjomatem ekstensjonalności.

(A₃) (x ∈ y’) ∧ [(x ∈ x) → ~ (x ∈ y)].

(A₃) jest definicją negacji nazwowej.

(A₄) ~ (x ∈ ∅) → {(x ∈ y∩z) ≡ [(x ∈ y) ∧ (x ∈ z)]}.

(A₄) jest definicją koniunkcji nazwowej.

(A₅) ~ (x ∈ ∅) →{(x ∈ y∪z) ≡ [(x ∈ y) ∨ (x ∈ z)]}.

(A₅) jest definicja alternatywy nazwowej.

(A₆) ˅z [~ (z ∈ ∅) ∧ (z ∈ x) ∧ ~ (z ∈ y)] → ~ (x∪y ∈ x∪z).

(A₆) głosi, że jeśli istnieje przedmiot realny, który jest x i nie jest y, to x-lub-y nie jest x-lub-y („x-lub-y” nie jest nazwą jednostkową bądź nie jest nazwą przedmiotu nierealnego o intencji jednostkowej).

Na gruncie tej aksjomatyki można m.in. udowodnić tezę:

˄x˅y (y ∈ x).

Tezę tę można interpretować jako mówiącą, że każda nazwa ma desygnat (niekonieczne realny).

BIBLIOGRAFIA

A. Wykazy prac:

■ Iwanuś, Bogusław: • 1985 – Bibliografia. RF t. XLII nr 1–2 s. 101.

B. Bibliografia podmiotowa:

1. Teksty naukowe:

1.1. Książki własne:

• 1980^k – A Proof of Completeness of a Theory of Algebras of Sets. AUW. Prace Filozoficzne t. XXV (Logika nr 5), ss. 48.

1.2. Książki (współ)redagowane: 

Bp.

1.3. Zbiory tekstów własnych: 

Bp.

1.4. Artykuły:

• 1965 – O pewnych aksjomatykach arytmetyki liczb całkowitych. ZNWSPO. Matematyka IV s. 23–61. • 1969a – An Extension of the Traditional Logic Containing the Elementary Ontology and the Algebra of Classes. SL v. XXV s. 97–139. • 1969b – O interpretacji sylogistyki w ontologii elementarnej S. Leśniewskiego. AUW. Prace Filozoficzne t. V (Logika nr 1) s. 37–39l. • 1969c – Remarks about Syllogistic with Negative Terms. SL v. XXIV s. 131–141. • 1969d – Tradycyjny rachunek nazw wzbogacony o kwantyfikatory. AUW. Prace Filozoficzne t. V (Logika nr 1) s. 19–35. • 1971 – Pewien elementarny system algebry zbiorów z aksjomatem nieskończoności. AUW. Prace Filozoficzne t. VIII (Logika nr 2) s. 27–46. • 1972 – On Leśniewski’s Elementary Ontology. SL v. XXXI s. 7–72. Toż poprawione w: [Czelakowski, Rickey i Srzednicki 1984^r], s. 165–215. • 1973 – Proof of Decidability of the Traditional Calculus of Names. SL v. XXXII s. 131–147. • 1974 – Concerning the So Called BD Systems of Åquist. SL v. XXXIII nr 4 s. 339–343. • 1976 – W sprawie tzw. nazw pustych. AUW. Prace Filozoficzne t. XVIII (Logika nr 5) s. 73–90. • 1977 – Badania nad rachunkami zdaniowymi w ZSRR. AUW. Prace Filozoficzne t. XXI s. 69–78. • 1983 (z: Grzegorz Bryll i Krystyna Piróg-Rzepecka) – Działalność naukowa profesora Jerzego Słupeckiego. ZNWSIO. Matematyka IV s. 7–34. Toż w: RF t. XLV (1988) nr 3 s. 226–239. • 1987 – Dowód zupełności pewnej teorii bezatomowych algebr Boole’a. AUW. Prace Filozoficzne t. XXXV (Logika nr 9) s. 39–68. • 1992 – Z badań nad sylogistyką Arystotelesa. I. ZNWSPO (Matematyka XXVIII) s. 41–56.

2. Publicystyka: 

Bp.

3. Teksty literackie: 

Bp.

4. Przekłady: 

Bp.

C. Bibliografia przedmiotowa:

■ Żabski, Eugeniusz: • 1996 – Profesor Bogusław Iwanuś. RF t. LIII nr 4 s. 475–478.